Jacht op armoezaaiers geopend

Na de jacht op werklozen is nu ook de jacht op mensen met financiële problemen geopend. Achterstal met het betalen van huur, gas, elektriciteit of water is al voldoende om op de zwarte lijst van de Centrale voor Kredieten aan particulieren terecht te komen. Dit is een totaal overbodige schending van de privacy van burgers.

De nieuwe Federale regering van Charles Michel zet stevig in op digitalisering en daar horen “uiteraard” ook databanken bij. Meer databanken, sterker uitgebouwde databanken, meer data uit verschillende databanken die met mekaar gekoppeld worden.

budget_meter

Budgetmeter voor elektriciteit

Van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren (CKP) wil de nieuwe regering één grote databank maken die zowat alle wanbetalers omvat. Alle overeenkomsten in verband met consumentenkrediet of hypothecair krediet worden in de CKP geregistreerd. Een kredietverlener moet, voor het afsluiten van een dergelijke overeenkomst, eerst deze databank raadplegen om te zien of op de betrokkene geen al te zware schuldenlast rust. Dat is billijk, maar daaraan wil men nu ook alle Belgen met een telecom- energie-, belasting- of huurschuld toevoegen, en dat is een stap te ver.

Als jouw schulden bij je energieleverancier oplopen plaatst de energiedistributeur een budgetmeter. Het aantal budgetmeters voor elektriciteit en gas gaat sedert de financiële crisis in stijgende lijn. Volgens de VREG waren er op 1 januari 2008 34,160 budgetmeters voor elektriciteit op 1 januari 2014 zijn er dat al 42.850. Van 1,3% naar 1,6% van het totaal aantal toegangspunten. Voor gas is de stijging nog prominenter. De Budgetmeter voor gas is pas ingevoerd in 2009. Op 1 januari 2010 waren en nog maar 4.488 begin 2014 zijn dat er al 27.532. Van 0,3% naar 1,6% van het aantal toegangspunten.

Dat deze gezinnen ook nog eens het stigma van de notering op de zwarte lijst van de CKP moeten krijgen heeft geen enkel nut. Met de budgetmeter betaal je vooraf voor je gebruik en betaal je tezelfdertijd de schuld die je had gemaakt af. Pas als die schuld volledig afbetaald is kan je terug bij een commerciële verdeler terecht. Wie dacht dat zo’n budgetmeter een cadeau is van vadertje staat heeft het mis. Het is wel een aanvaardbare preventiemaatregel die er voor zorgt dat gezinnen, die het tijdelijk moeilijk hebben, niet nog verder in de problemen geraken.

Ook wat betreft huurachterstand en belastingschulden zijn er voor eigenaars en de staat voldoende rechtsmiddelen voorhanden om die op te halen. Zelfs voor een door vergetelheid achterstallige provincietaks van 38 € kan je al een deurwaarder over de vloer krijgen.

En deurwaarders hebben ook al hun eigen uitgebreide databank, het Centraal Bestand der Beslagberichten waarin alle schulden opgenomen worden van zodra een gerechtsdeurwaarder hiervoor een bevel tot betalen betekent of beslag legt. Daar werd de schuld in principe al door een rechter vastgelegd. Deze databank bevat ook heel wat bepalingen ter bescherming van de privacy. En dit is maar goed ook.

Het gevolg van de registratie op de zwarte lijst van het CKP voor energie- en huurachterstand is in alle geval dat je bij tijdelijke financiële problemen nog verder de put ingeduwd wordt. Op de huurmarkt zal men je het nakijken geven. Kosten maken om je te herscholen, kleine investeringen in materiaal, een computer of een internetaansluiting bijvoorbeeld, om je opnieuw te lanceren op de arbeidsmarkt zal je uit jouw eigen lege zakken moeten betalen.

Bart Tommelein is in de regering Michel I benoemd als staatssecretaris voor Sociale Fraude, Privacy en Noordzee, een vreemde combinatie is dat in alle geval. Of hij nu net als in 2011 terug de privacycommissie de opdracht zal geven dit superdatabank voorstel te onderzoeken bevalt te betwijfelen. Toen kwam hij op voor de privacy van de Iphone- en Ipad gebruikers wiens ‘whereabouts’ werden bijgehouden zonder hun medeweten. Misschien moet je volgens Tommelein wel eerst een Iphone of Ipad hebben om recht te hebben op privacy?

Een paar jaar geleden toen de Beroepsvereniging voor Kredieten (BVK) het voorstel voor een centrale schuldencentrale lanceerde, wees de Liga voor Mensenrechten er al op dat deze overbodig was, omdat de kans op fouten te groot was en aanleiding zou geven tot onterechte uitsluitingen. Het is een kritiek die volgens de Liga voor Mensenrechten ook vandaag ook nog altijd geldt.

Volgens de Liga zijn er al een aantal sectorgebonden “zwarte lijsten” die voor problemen zorgen. Hun massale registratie wordt door niemand gecontroleerd, dus fouten zijn legio. Eens op de lijst geraak je er niet af, want een systeem om de lijsten uptodate te houden ontbreekt. Bij betwistingen over foute leveringen, ondermaatse dienstverlening tot en met frauduleuze praktijken kan men registratie op zo’n lijst als chantage gebruiken om toch betaling af de dwingen. Met zo’n lijst achter de hand wordt de aanbieder klager en rechter tegelijkertijd. Dat kan dus niet.

Amerikaanse toestanden waar databrokers een winstgevend handeltje opzetten met de reputatie van burgers kunnen we hier best missen. Obscure firma’s leggen er lijsten van alles en nog wat: van slachtoffers van seksueel geweld, van mensen met seksueel overdraagbare aandoeningen, van mensen die de ziekte van Alzheimer hebben of dement zijn. Lijsten van depressieven en natuurlijk ook van impulsieve consumenten. Dit zijn lijsten waarvan burgers het bestaan niet weten tot ze er mee geconfronteerd worden.

Catherine Taylor kan er van meespreken. Ongewild kwam ze terecht in de wereld van ‘Breaking Bad’. Enkele jaren terug werd haar een job geweigerd bij het plaatselijke Rode Kruis. Haar afwijzingsbrief kwam met een kopie van haar dossier bij het bedrijf ‘ChoicePoint’. Het beschreef gedetailleerd een strafrechtelijke vervolging voor handel en fabricatie van methamfetamine. Het klopte langs geen kanten, ze had alleen het ongeluk dezelfde geboortedatum te hebben van de vrouw die daar wel daadwerkelijk voor was vervolgd. Toch bleef het verhaal haar achtervolgen en duurde het jaren voor haar reputatie werd gezuiverd.

Ondanks de strenge Europese privacy richtlijnen is BNP Paribas Fortis ondertussen toch al bezig met het voorbereiden van de commercialisering van klantengegevens. Tegenwind van de huidige regering moet die dus ook al niet meer verwachten.

Advertisements